رحا مدیا | حجتالاسلام وحید نجفی، پژوهشگر علوم دینی
قوت انقلاب و هنر امام در همراه و همدلکردن تودههای مردم بود. پیام امام از طریق نوشته و نوار در اوج خفقان به همگان میرسید و جوشش و خروشی میآفرید. اما گویی امروز جبهه انقلاب در استفاده از رسانه و همدل و همراه کردن تودهها مبتلا به ضعفهایی شده است. وجوهی از این ضعف را میتوان اینگونه برشمرد:
زیرساختی و تکنولوژیکی: اکثر زیرساختها و تولیدات در اختیار جناح باطل است. از ماهوارهها و سایتها تا فیلمها و محتواهای صوتی و تصویری. حتی در فضایی که احساس بهرهبرداری آزاد وجود دارد، الگوریتمها و دخالتهای آشکار و پنهان، امکان انتشار را محدود میسازد و طبیعتاً در این فضا هر چقدر از تفکر و تمدن غربی فاصله داشته باشی، امکان ظهور و بروز محدودتر خواهد شد.
آسایش و راحتطلبی: بهقول برخی بزرگان اکثر اختراعات در بحبوحه جنگها بوده است. انسانها وقتی احساس خطر میکنند، تلاش و کوشششان بیشتر میشود. زینرو سلسله شاهان بلند همت، به افراد عیاشی میرسیده که ختم آن دوره را رقم میزدند. کما اینکه اقلیتها از همینرو احساس همبستگی داخلی بیشتری دارند و در حفظ هویتشان کوشاترند؛ چون خود را با مسأله بقا مواجه میدانند.
پس طبیعی است که گروهی بگوید با توجه به توانایی اعمال قدرت در رسانههای رسمی، نیازی به مجاهده و تلاش ندارم. هر چند این تفکر طبیعی، آغاز یک افول است. این دلیل بر خلاف دلیل اول که بینالمللی بود، بیشتر در فضای داخلی است.
مزیت شبکه غیر رسمی: شبکه غیر رسمی، میتواند به راحتی منبع اول باشد و هر مطلبی را منتشر کند. چون اعتبار و سرمایه چندانی ندارد که نگران نابودی آن باشد و بهراحتی میتواند هر روز با اسم و عنوانی از نو شروع کند. به همین دلیل، راحت نیز دروغ میگوید و شایعه میسازد، خصوصاً که حرف عجیب زدن میتواند به توجهات بیشتر به آن کمک کند.
پس طبیعتاً نگاه بلند مدت و کار شناسنامهدار، محدودیتهایی ایجاد میکند، خصوصاً اگر اخلاقمدار و انسانی باشد.
ضعف نیروی انسانی: متأسفانه برخی بیتدبیریها و سرعت بیحساب و کتاب مدرنیزاسیون، آسیبهای فرهنگی زیادی در جامعه ایرانی ایجاد کرد. فرآیند سریع و بیملاحظه مدرنیزاسیون که توسط دانشآموختگان علوم غربی مدیریت شد، طیف وسیعتری از همین جنس ساخت که فکر و بیان و قلمشان، در خدمت تمدن غربی قرار گرفته است.
جاذبههای تمدن غربی: سرنوشت نزاع فطرت و هواهای نفسانی در موارد بسیاری با تبعیت از هواهای نفسانی رقم میخورد. اگر چه این نزاع بهراحتی یکطرفه نمیشود و نفحات الهی به مدد فطرت میآید؛ اما امکان خلوص حق بهراحتی زایل میشود و هر چقدر در حق پافشاری بیشتری داشته باشی، همراهان کمتر خواهند شد.
با این حساب، استفاده حداکثری از بسترهای سنتی مثل تعالیم خانوادگی، مجالس و محافل مذهبی، ایجاد زیرساخت رسانهای و فضای در اختیار خود، نهادینهسازی روحیه جهاد تبیین، بالا بردن بصیرت و سواد رسانهای، گسترش حلقههای میانی و تبیین زیباییهای حق و حقیقت، راههای جلوگیری از شکست است.
صفحهی یادداشت نویسندگان رحا