مختصات حوزه تمدن ساز

حجت الاسلام دکتر احمد رهدار؛ عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم
دین چگونه تمدن می‌سازد؟ برای پاسخ به این پرسش بنیادین و تبیین نقش حوزه در مسیر تمدن‌سازی، دو رویکرد اصلی پیش روی ماست: رویکرد اول (کارکردگرایانه): ابتدا نیازهای تمدن (مانند علم، حکومت و نظم) را از نگاه تمدن‌پژوهان می‌شناسیم و سپس پاسخ آن‌ها را از دین مطالبه می‌کنیم. این روش «کاربردی‌تر» است اما انتساب کامل آن به دین، دقت و ظرافت بالایی می‌طلبد. رویکرد دوم (تأسیسی): بدون پیش‌فرض، سراغ خودِ دین می‌رویم و از دلِ قواعد، مبانی و ساختارهای دینی، یک منظومه اجتماعی استخراج می‌کنیم. این روش هرچند دشوارتر است، اما «خلوص دینی» بیشتری دارد و تمدنی اصیل را نوید می‌دهد. حوزه علمیه امروز در میانه این دو مسیر ایستاده است؛ مسیری که در آن باید بین «واقعیت‌های موجود» و «حقیقت‌های وحیانی» پیوندی تمدن‌ساز برقرار کند.