یکی از ابعاد جنگ که غالبا در همه جنگ های تاریخ بشر رخ می داد و تا به امروز هم به نحوی دیگر ادامه دارد بحث حقوق زنان و فرزندانی است که به اسارات می روند. طبق کنوانسیون ژنو و پروتکل های الحاقی آن هرگونه حمله به غیرنظامیان بالاخص زنان و کودکان بی گناه ممنوع است و مرتکب آن جنایتکار جنگی به حساب می آید.
در نهج البلاغه امیرالمومنین علی علیه السلام می فرماید: فَإِذَا کانَتِ الْهَزِیمَةُ بِإِذْنِ اللَّهِ فَلَا تَقْتُلُوا مُدْبِراً وَ لَا تُصِیبُوا مُعْوِراً وَ لَا تُجْهِزُوا عَلَی جَرِیح وَ لَا تَهِیجُوا النِّسَاءَ بِأَذًی وَ إِنْ شَتَمْنَ أَعْرَاضَکمْ وَ سَبَبْنَ أُمَرَاءَکمْ: «هنگامی که به اذن خدا آنان را شکست دادید فراریان را نکشید و افراد ناتوان را از پای در نیاورید، مجروحان را به قتل نرسانید و زنان را با اذیت و آزار تحریک نکنید هر چند آنها به شما دشنام دهند و به سران شما بدگویی کنند.»( نهج البلاغه، نامهي 14) این دستورات جزء برنامه های اصلی اسلام در مورد جهاد و جنگ با دشمن است و حکومت اسلامی باید همواره در زنده نگهداشتن آن پافشاری کند.
در نگاه اسلامی حتی آزار رساندن به زنانی که در جنگ به شما دشنام هم می دهند جایز نیست. این درحالی است که در طی دوران اشغال آلمان در جنگ جهانی دوم توسط متفقین، تجاوزهای زیادی گزارش شدهاست که بیشتر آنها بهدست نظامیان ارتش شوروی و انگلیس انجام گرفت. شمار این تجاوزها را بین صدها هزار تا ۲ میلیون تخمین زدهاند.
در جنگ ویتنام نیز چنین جنایات هولناکی رخ داده است. جینا ماری ویوِر در کتابش «ایدئولوژیهای فراموشکردن: تجاوز جنسی در جنگ ویتنام» می نویسد که تجاوز جنسیِ نظامیانِ آمریکایی به زنان ویتنامی در طی تهاجم نظامی به ویتنام «اتفاقی هرروزه» و «گسترده» بود که از اساس «نادیده گرفته شد» و حتی نظامیان آن را تشویق کردند و ریشههایش در آموزشهای نظامی و فرهنگ ایالات متحده بود.
او در این کتاب بررسی میکند که چرا تجاوز نظامی ایالات متحده در ویتنام بسیار معمول بود و چرا این جنبه از رفتار ایالات متحده عملاً از «روایتهای جنگ پاک شده است». ویوِر تاکید میکند که این مساله از این نظر مهم است که تجاوز در ارتش ایالات متحده در سطح بالایی تا امروز هم ادامه دارد و تجاوز به مردم خارجی کمتر شده است اما تجاوز به سربازانِ زن آمریکایی بیشتر شده است.
تجاوزِ نظامیان ایالات متحده به زنان ویتنامی «در چنان گسترۀ وسیعی رخ داد که بسیاری از کهنهسربازان آن را از فرآیندهای استاندارد عملیات نظامی در نظر گرفتند». این تجاوزها «سازمانیافته و همگانی» بود؛ نوعی «سیاست غیررسمیِ نظامی». یک سرباز از این تجاوزها با عبارتِ «سیاست نظامیِ گسترده» یاد کرد.
نمونه هایی از این قسم در طول تاریخ درجنگ های مختلف داشته ایم این درحالی است که در نگاه اسلامی کنیز که در جنگ اسیر شده است از حقوق برخوردار هست. برای مثال اسلام آ زادی اسیر را یکی از کفارات قرار داده است یعنی گناهانی ساده که ارتکاب آنها زیاد رخ میداد مانند باطل کردن روزه، با آزادی بردگان پاک میشد یا ازدواج زنی که برده است با یک انسان آزاد و بچهدار شدن زن، فروش زن ممنوع میشود تا از سهمیه ارث فرزندش آزاد شود یا آزادی بردگان یکی از عبادات شمرده شده و بزرگان در این زمینه پیش قدم بودهاند تا آن جا که گفته شده حضرت علی بن ابی طالب با دسترنج خود هزار بنده را آزاد کرد.
در برخی موارد هم اگر صاحب بَرده نسبت به بردهاش مجازاتهای سختی انجام دهد، برده خود به خود آزاد خواهد شد.رعایت حقوق زنان در جنگ از اصول مهم و اساسی حقوق اسلامی به حساب می آید.
