الشَّهْرُ الْحَرَامُ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَالْحُرُمَاتُ قِصَاصٌ ۚفَمَنِ اعْتَدی عَلَیکمْ فَاعْتَدُوا عَلَیهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدی عَلَیکمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِینَ: « ماه حرام در برابر ماه حرام است [اگر دشمن حرمت آن را رعایت نکرد و با شما در آن جنگید، شما هم برای حفظ کیان خود در همان ماه با او بجنگید.] و همه حرمت ها دارای قصاص اند؛ هر کس به شما تجاوز کند به مانند آن بر او تجاوز کنید و از خدا بپرهیزید (و تعدّی و زیاده روی ننمایید) و بدانید خدا با پرهیزکاران است.» (بقره 194)
یکی از آیاتی که درباب انتقام و قصاص صحبت کرده است، آیه شریفه 194 سوره بقره است. قصاص در همه عرصه های حقوقی از اصول پذیرفته شده قرآن است. هرگونه حق تضییع شده اعم از جان، مال، آبرو و حیثیت اجتماعی و سیاسی و حتی حقوقی می تواند مورد قصاص قرار بگیرد. در این آیه شریفه قصاص را در همه شئون می داند و هیچ فرقی در زمان، زبان و زمین نیست.
یعنی اگر تعهدنامه ای کوتاه مدت یا میان مدت توسط کشور متخاصم نقص شد حق قصاص و مقابله به مثل برای امت اسلامی پابرجاست. در تفسیر المنار آمده است: «حکم قصاص و مقابله به مثل درباره بمب ها و توپ های آتش زا و حاوی گازهای سمی زا نیز جاری است، پس اگر بیگانگان اینگونه سلاح ها را به کار گرفتند، مسلمانان نیز باید با همین سلاح ها مقابله به مثل کنند و گرنه حکمت تشریع جنگ که دفع ظلم و دشمنی، فتنه، قهر و غلبه و تثبیت حریت، امنیت، عدالت و احسان است، از بین می رود.»
استفاده از سلاح های شیمیایی ابتدائا حرام است ولی درصورت ضرورت باید از آن برای دفاع از امنیت و جان مسلمانان استفاده شود. چه بسا در مورد بمب اتم هم بتوان چنین نظری داد و استفاده از بمب اتم در عندالاضطرار جایز می باشد.
اساسا قصاص برای ایجاد بازدارندگی در جامعه اسلامی هست. در تجاوزهای خارجی به خاک کشور نیز این حیثیت باید رعایت شود زیرا که درصورت تاخیر در انتقام، دشمن گستاخ می شود. قصاص نه تنها امری غیراخلاقی نمی باشد بلکه از حیث آثاری که برآن مترتب می شود مثل حفظ امنیت جامعه، بسیاری هم اخلاقی است.
کسی که دست به جنایت می زند قبل از آنکه انسانی را به قتل برساند، انسانیت درون خویش را ازبین برده است. پس کشتن چنین شخصی نه تنها جنایت نیست بلکه خدمت به بشریت است. زیرا چنین شخصی اگر به سزای اعمال ننگین خود نرسد درصورت آزادی مجدد دوباره دست به جنایتی هولناک تر خواهد زد.
ازهمین رو باید جهت مقابله با چنین افرادی آن ها را قصاص کرد تا جامعه بشری از لوث وجود چنین جنایتکارانی پاک شود. درصورت تجاوز کشور متخاصم به خاک میهن نیز باید واکنشی هم سطح با آنها داشت. در آیه شریفه کلمه «بمثل» ذکر شده که دلالت بر همین مسئله دارد.
یعنی تا زمانی که دشمن دست به سلاح های غیرمجاز نبرده ما حق نداریم از این سلاح ها استفاده کنیم یا تا زمانی دشمن به مراکز غیرنظامی و زیرساخت های کشور تجاوز نکرده ما نیز مجاز به چنین کاری نیستیم ولی در صورت خبط دشمن در این زمینه و حمله به زیرساخت ها و مراکز غیر نظامی چنین حق مشروعی برای ما هست.
در نگاه اسلامی جنگ برای کشورگشایی یا جنایات جنگی نیست بلکه برای دفاع از امنیت مرزهای اسلامی دربرابر هرگونه تجاوزی هست. باید مراقب باشیم در این زمینه دچار افراط و تفریط نشویم و پا به پای منطق اسلامی و قرآنی حرکت کنیم.
