در ادامه مقایسه گفتمان امام خمینی (ره) با رژیم پهلوی به بررسی جنبه دیگری از این گفتمان می پردازیم. امام (ره) بر این باور بودند که اگر ما بخواهیم به یک کشور قدرتمند و مستقل تبدیل شویم باید در همه بخش ها مستقل باشیم.
بخش نظامی از جمله بخش هایی است که جمهوری اسلامی از ابتدا درصدد خودکفایی در آن بود. اولین تحریم های آمریکا علیه ایران به تحریم های نظامی باز می گذشت و از طرفی جنگ تحمیلی هشت ساله و عدم رسیدن حتی یک سیم خاردار به رزمندگان سبب شد که از همان ابتدا خودکفایی در در بخش نظامی در دستور کار حاکمیت قرار بگیرد. پیش از انقلاب اسلامی، ساختار دفاعی ایران به شدت وابسته به ایالات متحده آمریکا و برخی کشورهای غربی بود.
ارتش ایران در دهههای ۴۰ و ۵۰ شمسی بهعنوان یکی از قدرتمندترین ارتشهای منطقه شناخته میشد، اما این قدرت بیشتر بر پایه خرید گسترده تجهیزات پیشرفته خارجی و قراردادهای سنگین تسلیحاتی استوار بود. هواپیماهای جنگنده پیشرفته مانند F-14 تامکت، تانکهای چیفتن انگلیسی و ناوهای مدرن از نمونههای این وابستگی بودند.
هرچند این تجهیزات قدرت قابل توجهی به ارتش داده بودند، اما عدم توانایی در تولید قطعات یدکی، وابستگی به مستشاران خارجی برای آموزش و نگهداری و نبود صنعت دفاعی داخلی مستقل، نقطهضعفی بزرگ محسوب میشد. به بیان دیگر، توان دفاعی ایران پیش از انقلاب به شدت مصرفمحور و غیرمولد بود؛ قدرتی که بدون پشتوانه داخلی و صرفاً بر اساس خرید خارجی شکل گرفته بود.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، شرایط به کلی تغییر یافت. با قطع روابط نظامی ایران و آمریکا و تحریمهای گسترده تسلیحاتی، ارتش و سپس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ناگزیر شدند به سمت خوداتکایی حرکت کنند.
این رویکرد ابتدا با تعمیر و بازسازی تجهیزات موجود آغاز شد و به مرور به طراحی و ساخت نمونههای بومی گسترش یافت. جمهوری اسلامی ایران اکنون قادر است انواع موشکهای بالستیک و کروز، پهپادهای پیشرفته، سامانههای پدافندی، تانکها و خودروهای زرهی و حتی تجهیزات دریایی و فضایی را تولید کند.
علاوه بر آن، تجربه دفاعی ناشی از هشت سال جنگ و حضور در عرصههای مختلف منطقهای، به نیروهای مسلح ایران ویژگیهایی بخشیده که صرفاً با خرید سلاح به دست نمیآید؛ از جمله تاکتیکهای بومی، هماهنگی میان ارتش و سپاه و اتکا به نیروهای انسانی آموزشدیده و متعهد است.
از نخستین گامهای جمهوری اسلامی در راستای خودکفایی در عرصه نظامی با تولید مهمات سبک و تعمیر تانکها و خودروهای زرهی برداشته شد و به تدریج مسیر تا ساخت موشکهای نقطهزن و پهپادهای راهبردی ادامه یافت. هم اکنون آنچه که می بینیم قدرت نظامی حمهوری اسلامی در جنگ تحمیلی سوم هست که توانست یک تنه در برابر دو قدرت اتمی جهان بایستد و تسلیم نشود این درحالی است که ارتش پهلوی اول علی رغم تبلیغات گسترده رسانه های آن دوران از قدرت بالایش، بیشتر از چند روز تاب مقاومت در برابر حمله متفقین به خاک کشور را نداشت.
خمینی کبیر به ما فهماند که پیشرفت در وابستگی به قدرت های جهانی نیست بلکه پیشرفت واقعی در اتکا به تون داخلی و عدم وابستگی به قدرت های جهانی است. همین نگاه باعث شد که امروزه استراتژیست های غربی از تبدیل شدن ایران به چهارمین قدرت جهانی سخن به میان آورند.
این در حالی است که در دوران پهلوی حکومت وقت همواره از اسرائیل پایین تر نگه داشته می شد و حتی در عرصه نظامی نیز علی رغم اینکه به عنوان ژاندارم منطقه معرفی شده بود به عنوان قدرت دوم نظامی در خاورمیانه بعد از اسرائیل قرار گرفته بود. از برکات جنگ تحمیلی اخیر نشان دادن درست بودن مسیری است که امام راحل و رهبر شهیدمان بر سر راه ما قرار داده بودند.
ادامه دارد…
برای مطالعه ی بیشتر: مقایسه گفتمان امام خمینی ره با رژیم پهلوی (1)
